Język Angielski - Odmiany
Brytyjski angielski (British English)
Brytyjska odmiana języka angielskiego jest używana na Wyspach Brytyjskich, a dokładniej na terenie Anglii. Ta odmiana języka angielskiego miała do 1960 roku swoją standardową wymowę, zwaną RP (Received Pronunciation), która była wzorowana na wymowie większości wykształconych Anglików, którzy uczęszczali do szkół. Obecnie istnieje w Anglii tendencja do używania regionalnych dialektów pod warunkiem ich zrozumienia dla ludzi ich nie używających. Główną rzeczą, dzięki której można rozróżnić między sobą akcenty jest inna wymowa tych samych dźwięków. W Anglii współczenie istnieją trzy grupy dialektów: północna, środkowa i południowo-zachodnia.
Amerykański angielski (Americian English)
Amerykańska odmiana języka angielskiego jest używana na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Nie jest ona natomiast używana w Kanadzie. W tej odmianie wyróżniamy dodatkowo także dialekty: wschodnie, południowe i ogólne (General American). Największe różnice między amerykańskim angielskim a brytyjskim angielskim dają się zauważyć w intonacji i akcencie, ale także w wymowie niektórych wyrazów (np. can't). Te dwie odmiany różnią się od siebie głównie dlatego że amerykańska odmiana języka angielskiego jest bardziej konserwatywna od brytyjskiej i zachowała wiele cech archaicznych z wczesnego języka nowoangielskiego z XVII wieku przypominając w pewnym stopniu wymowę z elżbietańskiej Anglii. Amerykanie sami chcieli zresztą mieć język różniący się od brytyjskiego języka angielskiego już w XVIII wieku (wszyscy wtedy niewątpliwie nienawidzili Brytyjczyków). Sam Noah Webster, twórca pierwszego amerykańskiego słownika językowego twierdził, że niepodległy naród musi mieć własny system językowy, tak samo jak musi mieć własny rząd.
Kanadyjski angielski (Canadian English)
Kanadyjska odmiana języka angielskiego jest używana w Kanadzie, oczywiście obok języka francuskiego będącego w użyciu w prowincji Quebec. Kanadyjski angielski jest bardzo podobny do brytyjskiego angielskiego, ale bardzo różni się od amerykańskiego angielskiego, zwłaszcza w pisowni. Stało się tak, ponieważ Kanada, jako była kolonia brytyjska zachowała
język angielski używany w Wielkiej Brytanii i w całym Imperium brytyjskim. Pierwszy premier Kanady, Sir John A. Macdonald, wyraził się jasno, że
angielski używany w Kanadzie musi być taki sam jak w innych częściach Imperium. Ta tradycja jest dalej dosyć żywa w Kanadzie, chociaż trzeba wspomnieć, że amerykański angielski miał wpływ na wymowę i użycie kanadyjskiego angielskiego. W tej chwili w Kanadzie prowadzone są akcje, aby nie ulegać wpływom językowym amerykańskiego angielskiego i zachować swoją odrębność.
Australijski angielski (Australian English)
Australijska odmiana języka angielskiego, jak sama nazwa wskazuje, jest używana w Australii. Nie należy jej jakkolwiek mylić z odmianą używaną w Nowej Zelandii. Te dwie odmiany różnią się od siebie. Australijski angielski w bardzo wielu rzeczach jest podobny do odmiany brytyjskiej jakkolwiek istnieje pare rzeczy, w których wykazuje podobieństwo do odmiany amerykańskiej. Istnieje też spora ilość zapożyczeń z języków Aborygenów. Są to głównie nazwy roślin i zwierząt a także nazwy miejscowe, ale nie ogólne wyrazy używane w codziennym języku. Australijski angielski wpływa też na odmianę brytyjską, gdyż Brytyjczycy uznają więkoszość dystynktywnych cech australijskiej odmiany za swoje rodzime, nie różniące się od ich własnej odmiany.
Szkocki angielski (Scottish English)
Szkocka odmiana języka angielskiego jest używana w Szkocji. Nie należy jej wszakże mylić ze szkockim gaelickim, który jest językiem celtyckim używanym już przez bardzo niewielu ludzi na północy Wysp Brytyjskich. Szkocka odmiana języka angielskiego (trzeba wspomnieć, że niektórzy językoznawcy traktują to jako odrębny język, a nie odmianę angielskiego) wytworzyła się z języka Sasów, którzy uciekli po 1066 roku (najazd normański) na północ do Szkocji. Odmiana ta charakteryzuje się bardzo dużą liczbą zapożyczeń leksykalnych z języków celtyckich oraz specyficznym akcentem i wymową.
Walijski angielski (Welsh English)
Walijska odmiana języka angielskiego używana jest w Walii. Charakteryzuje się ona przede wszystkim dużą melodyjnością w porównaniu z innymi odmianami (spowodowane jest to melodyjnością rodzimego celtyckiego języka walijskiego). Słowa są też zazwyczaj akcentowane w inny sposób niż w brytyjskiej odmianie. Występuje też sporo zapożyczeń z języka walijskiego, który jest dalej używany przez dużą część społeczeństwa (jest używany w szkołach, publikowana jest w tym języku lokalna prasa i nawet znaki są dwujęzyczne). W Walii ogólnie występuje kampania na rzecz odrodzenia języka walijskiego, ale angielski dalej pozostaje tam językiem oficjalnym obok walijskiego, który nota bene jest jednym z najstarszych języków europejskich.
Irlandzki angielski (Irish English)
Irlandzka odmiana języka angielskiego jest używana w Irlandii. Głównie w Irlandii Północnej, autonomicznej częci Zjednoczonego Królestwa. Odmiana ta zwana jest także Hiberno-angielski (Hibernia to dawna nazwa Irlandii). Pisownia i gramatyka jest ogólnie taka sama jak w odmianie brytyjskiej, ale język mówiony wykazuje kilka cech charakterystycznych. Jedną z nich jest brak w tej odmianie odpowiedzi typu "tak" i "nie" ("yes", "no"), co jest spowodowane tym, że języki celtyckie (a właciwie irlandzki, który obok angielskiego jest w użyciu w Irlandii) nie posiadają jednego wyrazu na odpowiedź aprobującą i negującą. Słownictwo tej odmiany wykazuje też wiele wpływów rodzimego języka irlandzkiego z grupy języków celtyckich. Trzeba też wspomnieć, że język irlandzki ma pierwszeństwo przed angielskim, zwłaszcza w Republice Irlandii.
Nowozelandzki angielski (New Zealand English)
Nowozelandzka odmiana języka angielskiego używana jest w Nowej Zelandii. Ogólnie odmiana ta jest bardzo podobna do odmiany australijskiej (ze względów położenia geograficznego Australii i Nowej Zelandii) i z tego też względu przeważa słównictwo podobne do brytyjskiego angielskiego raczej niż do amerykańskiego. Występuje też dużo zapożyczeń z języka rodowitych Maorysów, głównie określenia na faunę i florę oraz wszelkie inne związane ze środowiskiem. Także podstawowe zwroty w języku Maorysów są rozpoznawane przez Nowozelandczyków, ale nie używane w potocznej mowie. Nowozelandzka odmiana języka angielskiego jest niewątpliwie najbardziej upodobniona, z wszystkich odmian pozaeuropejskich do brytyjskiej odmiany chociaż ostatnio zaczyna ulegać wpływom australijskiej i amerykańskiej odmiany.
Południowoafrykański angielski (South Africian English)
Południowoafrykańska odmiana języka angielskiego jest używana w Republice Południowej Afryki (RPA). Jakkolwiek w ortografii i gramatyce ludzi wykształconych, południowoafrykański angielski jest identyczny z brytyjskim, tak rozwinęły się dosyć duże różnice w słownictwie. Istnieje bardzo duża liczba zapożyczeń z germańskiego języka Afrikaans (język holenderski, który rozwinął się w Afryce) oraz z rodzimych języków afrykańskich. Ważny jest także fakt, że południowoafrykańska odmiana angielskiego to język ojczysty jedynie dla 40% białych mieszkańców RPA i nielicznej liczby czarnych mieszkańców państwa (dane z WIKIPEDIA). Pozostali mieszkańcy używają języka Afrikaans.
Pidżyny i kreole (Pidgins & Creoles)
Pidżyn "oznacza (...) określony typ języków powstałych w trakcie europejskiej ekspansji politycznej i handlowej na Dalekim Wschodzie w XIX w. Języki te stanowią mieszaninę, głównie języka angielskiego z chińskim lub z językami Melanezji. Cechują je znaczne uproszczenia leksykalno-gramatyczne języka angielskiego, które miały rzekomo ułatwić Europejczykom kontaktowanie się z ludnocią tubylczą. Do głównych języków pidżyn należą melanezyjski i chiński pidżyn angielski. (...) Z biegiem lat wszelkie odmiany pidżyn przekształcają się w osobne języki, rządzące się własnymi prawami. (...)" (Szulc, 1997)
Kreolskie języki natomiast to "warianty takich języków jak francuski, hiszpański, portugalski i angielski, powstałe na opanowanych przez państwa kolonialne terytoriach zamorskich. Ich podstawę stanowią języki europejskich kolonizatorów z pewną domieszką języków tubylczych.